Yetişkinlerde Aidiyet Duygusundan Sosyotelizm Davranışına: Boş Zaman Can Sıkıntısı Ve Akıllı Telefon Kullanımının Sıralı Çoklu Aracılık Rolü

Although smartphones can make life easier, their excessive and uncontrolled use can lead to negative behavioural patterns. One such pattern is 'phubbing'. It is important to identify the antecedents of phubbing in order to develop effective preventive interventions. This study examined the serial multiple mediating effects of leisure boredom and smartphone use on the relationship between general belongingness and phubbing among adults. A correlational survey design was employed to collect data from 305 adults aged 18–60 years using the Personal Information Form, the General Phubbing Scale, the General Belongingness Scale, and the Leisure Boredom Scale. The proposed serial multiple mediation model was tested using a regression-based bootstrapping technique via Hayes' PROCESS Macro (model 6). The findings revealed that leisure boredom and smartphone use significantly mediated the link between general belongingness and phubbing. As general belongingness decreased, leisure boredom increased, which in turn, led to greater smartphone use and subsequently higher levels of phubbing behaviour in adult sample. Contributions to future research and implications for potential interventions to reduce phubbing were discussed, along with suggestions for researchers and practitioners.

Akıllı telefonlar yaşamı kolaylaştırmalarına rağmen aşırı ve kontrolsüz kullanım sonucu olumsuz davranış kalıplarına neden olabilmektedir. Bu davranış kalıplarından biri de sosyotelizmdir. Sosyotelizmin öncüllerinin belirlenmesi önleyici müdahaleler açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, yetişkinlerde genel aidiyet duygusunun sosyotelizm ile ilişkisinde boş zaman can sıkıntısı ve akıllı telefon kullanımının sıralı çoklu aracılık rolünü sınamaktır. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın örneklemi 18-60 yaş arası 305 yetişkinden oluşmaktadır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Genel Sosyotelizm Ölçeği, Genel Aidiyet Ölçeği ve Boş Zaman Can Sıkıntısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Önerilen sıralı çoklu aracılık modeli Hayes’in PROCESS Macro programı (model 6) aracılığıyla regresyon temelli bootstrapping tekniği ile sınanmıştır. Bulgular, boş zaman can sıkıntısı ve akıllı telefon kullanımının genel aidiyet duygusu ve sosyotelizm arasındaki ilişkide sıralı çoklu aracılık rolünün olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, yetişkinlerde genel aidiyet duygusu azaldıkça boş zaman can sıkıntısının arttığını, bunun da akıllı telefon kullanımına daha fazla odaklanmaya yol açarak sosyotelizm davranışını artırdığını göstermektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ileride yapılacak araştırmalara katkısı ve sosyotelizmin azaltılmasına yönelik müdahalelere ilişkin doğurguları açısından değerlendirilerek araştırmacılara ve uygulamacılara yönelik bazı öneriler getirilmiştir.